DEHB, çok yönlü bir bozukluk: hem dikkat ve kontrol mekanizmalarını etkiliyor, hem de çevresel koşullarla etkileşime giriyor. Dolayısıyla tek yönlü yaklaşım (örneğin sadece ilaç) yerine çok bileşenli müdahaleler, ilaç, erken tanı, aile-okul iş birliği ve çevresel düzenlemeler büyük önem taşıyor.

A. Erken Tanı ve Bilinçlendirme

DEHB’de erken fark etme çok önemlidir. Ailelerin ve öğretmenlerin belirtileri tanıması için bilgilendirici eğitimler düzenlenmesi önerilir.

Tanı sürecinde aile, öğretmen ve klinik gözlemin birlikte kullanılması hem doğruluğu hem de çocuğun ihtiyaçlarını belirlemeyi kolaylaştırır.

B. Aile Odaklı Müdahaleler

Ebeveynlere, tutarlı disiplin, olumlu pekiştirme ve rutin oluşturma gibi davranış yönetimi yöntemlerinin öğretilmesi önerilir.

Ailelerin kendi stresleri ve ebeveynlik yükleri konusunda desteklenmesi önemlidir; bu durum müdahalelerin etkinliğini artırır.

Aile–okul iş birliği ise süreçte kritik bir yere sahiptir.

C. Okul ve Çevresel Düzenlemeler

Sınıf içinde dikkat dağıtıcı unsurların azaltılması, oturma düzeninin yeniden planlanması gibi küçük değişiklikler çocuğun dikkat becerilerini güçlendirebilir.

Görevlerin daha küçük parçalara bölünmesi ve görsel yönergelerin kullanılması önerilir.

D. Bilişsel ve Davranışsal Müdahaleler

Dikkat, yürütücü işlevler ve dürtü kontrolünü geliştirmeye yönelik çalışmalar DEHB’de etkili kabul edilir.

Oyun temelli etkinlikler, problem çözme becerileri ve sosyal beceri eğitimleri süreçte sıklıkla kullanılır.

Mindfulness ve fiziksel aktivite programlarının destekleyici olarak eklenmesi önerilir.

Bazı çocuklarda teknoloji tabanlı dikkat uygulamaları da yararlı olabilir.

E. İzleme ve Süreklilik

Müdahalenin başında, ortasında ve sonunda düzenli değerlendirme yapılması önerilir.

Ev, okul ve klinik kaynaklı verilerin birlikte takip edilmesi çocuğun işlevselliği hakkında daha bütüncül bir tablo sunar.

Ayrıca süreç boyunca öğrenme güçlükleri ya da duygusal sorunlar gibi eşlik eden durumların da izlenmesi gerekir.

Kaynak

Ogundele, M. O., & Ayyash, H. F. (2023). ADHD in children and adolescents: Review of current practice of non-pharmacological and behavioural management. AIMS Public Health, 10(1), 35-51. https://doi.org/10.3934/publichealth.2023004  

Chacko, A., Merrill, B. M., Kofler, M. J., Fabiano, G. A., & others. (2024). Improving the efficacy and effectiveness of evidence-based psychosocial interventions for attention-deficit/hyperactivity disorder (ADHD) in children and adolescents. Translational Psychiatry, 14(1). https://doi.org/10.1038/s41398-024-02890-3